Şanlıurfa’da kültürel mirasın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla yürütülen çalışmalar, geleneksel kültürün günümüzde nasıl yaşatılacağı sorusunu da gündeme getiriyor. Bu kapsamda, Urfa Sıra Gecelerinin değişen yapısını konu alan akademik bir araştırma, geleneğin geçmişteki toplumsal işlevleri ile günümüzdeki uygulamaları arasındaki farklılıklara dikkat çekiyor.
Öğretim Görevlisi İlker Rağbetli ve Doç. Dr. Ferhat Kaçar tarafından hazırlanan “Kültürel Miras mı Ticari Gösteri mi? Urfa Sıra Gecelerinin Dönüşümünde Etkili Faktörler Üzerine Nitel Bir Araştırma” başlıklı makale, Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi’nin 24. sayısında yayımlandı.
Araştırmada Urfa Sıra Geceleri; sohbet, dayanışma, sosyalleşme ve müzik gibi unsurları bir araya getiren geleneksel bir kültürel pratik olarak değerlendiriliyor. Ancak zaman içerisinde turizm faaliyetleri ve ticari beklentiler doğrultusunda bu yapının değiştiği, özellikle işletmelerde düzenlenen programlarda eğlence ve sahne sunumunun daha fazla öne çıktığı belirtiliyor.
Çalışma, bu değişimi yalnızca geleneksel özelliklerin kaybı üzerinden ele almıyor. Medya ve turizm faaliyetlerinin sıra gecelerinin daha geniş kitlelerce tanınmasına ve Şanlıurfa turizmine katkı sağlamasına da dikkat çekiyor. Böylece geleneksel kültürün korunması ile günümüzdeki kullanım biçimleri arasındaki ilişki, araştırmanın temel tartışma konularından birini oluşturuyor.
Şanlıurfa’da gerçekleştirilen saha araştırmasına kültür araştırmacıları, gazeteciler, araştırmacı-yazarlar, turizm ve otel işletmecileri, medya işletme sahipleri, fotoğraf sanatçıları, akademisyenler ve bir müzik öğretmeni olmak üzere toplam 17 kişi katıldı.
Katılımcıların tamamı erkeklerden oluşurken yaşları 41 ile 67 arasında değişiyor. Sıra gecesi geleneğini geçmişten günümüze gözlemlemiş ve medya, turizm ya da kültürel çalışmalar alanlarında deneyim sahibi olan katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, MAXQDA programı kullanılarak içerik analizine tabi tutuldu.
Araştırma bulguları, medya ve turizm faaliyetlerinin sıra gecelerinin dönüşümünde etkili olduğunu ortaya koydu. Geleneksel uygulamalarda toplumsal paylaşım ve sohbetin taşıdığı ağırlığın, günümüzde bazı ticari programlarda farklı bir sunum biçimine dönüştüğü belirlendi.
Rağbetli ve Kaçar, sıra gecelerinin geleneksel özelliklerinin korunabilmesi için kamu kurumları, üniversiteler, kültür-sanat kuruluşları ve yerel paydaşlar arasında iş birliği yapılmasını öneriyor. Müzik ve sunum biçimlerinin geleneksel yapıyla uyumlu şekilde sürdürülmesi ve kültürel aktarımın desteklenmesi de çalışmada öne çıkan öneriler arasında bulunuyor.
Araştırmada, geleneğin günümüzdeki durumunun daha iyi anlaşılması için farklı katılımcı gruplarına odaklanan yeni çalışmaların yapılması gerektiği de belirtiliyor. Özellikle kadınların, gençlerin, ailelerin, işletme çalışanlarının ve turistlerin deneyimlerini ele alan araştırmaların, sıra gecelerinin farklı toplumsal gruplar açısından nasıl anlamlandırıldığını ortaya koyabileceği ifade ediliyor.
Şanlıurfa’da sıra gecesi geleneğinin korunmasına yönelik kurumsal girişimler de sürüyor. Bu çerçevede düzenlenen “Urfa Sıra Gecesi Geleneğinin Korunması ve Yaşatılması Projesi Eğitim Programı”, geleneğin aslına uygun biçimde yaşatılması konusunu yeniden gündeme taşıdı.
Şanlıurfa GAPTEM’de gerçekleştirilen programa Şanlıurfa Valisi Hasan Şıldak, Harran Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Tahir Güllüoğlu ve il protokolünden isimler katıldı. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, Şanlıurfa Valiliği, Harran Üniversitesi ve ŞURKAV gibi kurumların kültürel mirasa yönelik çalışmaları da bu alandaki yerel girişimler arasında bulunuyor.
Kurumsal çalışmaların yanı sıra bilimsel araştırmalar, geleneksel kültürel uygulamalarda meydana gelen değişimlerin belirlenmesine ve koruma faaliyetlerinin hangi alanlara yönelmesi gerektiğinin tartışılmasına katkı sağlıyor.
İlker Rağbetli ve Ferhat Kaçar’ın araştırması, Urfa Sıra Gecelerinin tanıtılması ve turizm kapsamında yaşatılması ile geleneksel özelliklerinin korunmasının birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor. Çalışma, geleneğin geleceğe aktarılabilmesi için yalnızca görünürlüğünün artırılmasının değil, tarihsel ve toplumsal işlevlerinin de gözetilmesinin önemine dikkat çekiyor.
Araştırmanın tam metni: https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbad/article/1924216
Bu habere henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaz!